ex-cūso — Lewis & Short
ex-cūso (excuss-), āvi, ātum, 1, v. a.causa; cf. accuso, from ad-causa; qs. to release from a charge, to free from blame; hence,
Atticae meae velim me ita excuses, ut omnem culpam in te transferas,Cic. Att. 15, 28; cf.:
aliquem alicui per litteras,id. Fam. 11, 15, 1; and:
his omnibus me vehementer excusatum volo,Cic. Verr. 2, 1, 40, § 103.—With quod:
Titium excusavit Vespa Terentius, quod eum brachium fregisse diceret,id. de Or. 2, 62, 253:
Libo excusat Bibulum, quod is, etc.,Caes. B. C. 3, 16, 3:
primum me tibi excuso in eo ipso, in quo te accuso,Cic. Q. Fr. 2, 2, 1:
se de aliqua re,Caes. B. G. 4, 22, 1:
de me excusando apud Apuleium, dederam ad te litteras,Cic. Att. 12, 14, 1:
se alicui,Plaut. As. 4, 2, 4; Quint. 4, 1, 75 et saep.—In pass.:
cura, ut excuser morbi causa in dies singulos,Cic. Att. 12, 13, 2: si citatus judex non responderit excuseturque Areopagites esse, etc., excuses himself as being, etc., id. Phil. 5, 5, 14:
dixi, cur excusatus abirem,Hor. Ep. 1, 9, 7:
apud Appuleium in dies ut excuser videbis,Cic. Att. 12, 15, 1:
me excusatum esse apud Appuleium a Laterense,id. ib. 12, 17, 1.—
Varroni memineris excusare tarditatem litterarum mearum,Cic. Att. 15, 26 fin.:
habitum permutatum,Quint. 3, 7, 6:
palliolum, fascias, etc. (sola valetudo),id. 11, 3, 144:
commentarios,id. 10, 7, 31:
missos ignes,Ov. M. 2, 397;
dolorem,id. ib. 4, 256:
toros,Stat. Th. 2, 256:
reditum Agrippinae ob imminentem partum et hiemem,her not returning, Tac. A. 1, 44.
propinquitatem excusavit,Cic. Phil. 8, 1, 1:
morbum,id. ib. 9, 4, 8:
inopiam (with calamitatem queri),Caes. B. C. 3, 20, 3:
valetudinem,Liv. 6, 22 fin.:
imbecillitatem,Suet. Tib. 6:
vires,Ov. M. 14, 462:
diversa,Tac. A. 3, 11 et saep.:
ille Philippo Excusare laborem et mercenaria vincla, Quod non mane domum venisset, etc.,Hor. Ep. 1, 7, 67:
dictatorem se apud patres excusare solitum,Liv. 6, 39, 4:
aliquid apud aliquem,Curt. 5, 10, 8; Suet. Tib. 68.—Pass.:
quae apud Vitellium excusanda erant,Tac. H. 2, 85:
excusata necessitas praesentium,id. ib. 1, 78:
excusata rei familiaris mediocritate,Suet. Aug. 101:
excusatus languor faucium, propter quem non adesset,id. Ner. 41 et saep.—
si prehensi sumus, excusemus, ebrios Nos fecisse, etc.,Plaut. Aul. 4, 10, 19 (but in id. Merc. 2, 3, 126, the correct reading is incusato, v. Ritschl ad h. l.): excusanti, minus datum ad occultandam facinoris invidiam, Suet. Ner. 33; id. Aug. 69.—
a coepta (tutela) excusari,Dig. 27, 1, 11:
collegarum filiorum tutela excusari,ib. 9; cf. Ambros. in Psa. 1, § 46:
cui excusari mallet,Tac. A. 1. 12; Vulg. Luc. 14, 19. But (class.):
se de aliqua re: legati venerunt, qui se de superioris temporis consilio excusarent, quod, etc.,Caes. B. G. 4, 22, 1.—
ut invicom se a calore excusent (plantae),Pall. Nov. 7, 2. —Hence,
nefas armis,Claud. de Bell. Get. 562; Stat. Th. 6, 44; Plin. Pan. 32, 4.—Hence, excūsātus, a, um, P. a., excused (postAug. and rare):
hoc et ego excusatior, si forte sum lapsus, et tu dignior laude,Plin. Ep. 8, 14, 11; 4, 5, 4:
excusatissimus essem, etiamsi, etc.,Sen. Const. Sap. 29.—Adv.: excūsātē, without blame, excusably:
fieri id videtur excusate,Quint. 2, 1, 13.—Comp.:
quod exoratus excusatius facies,Plin. Ep. 9, 21, 3; Tac. A. 3, 68; Just. 32, 2.