trans -grĕdior — Lewis & Short
trans -grĕdior, gressus, 3,
I v. dep. a. and n. gradior, to step across, step over, climb over, go or pass over, cross (class.; syn.: transeo, transcendo).
I Lit.
A In gen.
(a) Act.:
pomoerium,Cic. Div. 1, 17, 33:
Taurum,id. Fam. 3, 8, 5; 11, 20, 2; id. Att. 5, 21, 7; Liv. 39, 54, 5; 21, 24, 1; 23, 33, 2; 10, 27, 1; Vell. 2, 63; Tac. H. 1, 89; 3, 56; Brut. ap. Cic. Fam. 11, 20, 2:
flumen,Caes. B. G. 2, 19:
Padum,Liv. 33, 22, 4:
Rhenum,Vell. 2, 120, 2:
amnem Araxem ponte,Tac. A. 13, 39 fin.:
paludem,Hirt. B. G. 8, 10:
munitionem,Caes. B. G. 7, 46: exanimatus concidit;
hunc ex proximis unus jacentem transgressus, etc.,id. ib. 7, 25:
colonias,to pass through, Tac. A. 3, 2.—Absol.: transgressos (sc. flumen) omnes recipit mons, Sall. Fragm. ap. Gell. 10, 26, 3 (id. H. 1, 66 Dietsch).—
(b) Neutr.:
Galli Transalpini in Italiam transgressi,Liv. 39, 45, 6:
in Corsicam,to cross over, sail over, id. 42, 1, 3:
in Macedoniam,Suet. Caes. 35:
gens Rheno transgressa,Tac. A. 12, 27.—Absol.:
hunc Britanniae statum mediā jam aestate transgressus Agricola invenit,Tac. Agr. 18:
sol transgressus in Virginem,Plin. 18, 18, 47, § 167; 2, 83, 85, § 199:
Pompeius transgressus ad solis occasum,id. 7, 26, 27, § 96:
transgressus ad deos Augustus,Vell. 2, 75, 3.—
B In partic., to go over to another party (Tacitean):
transgredior ad vos, seu me ducem sen militem mavultis,Tac. H. 4. 66:
in partes Vespasiani,id. ib. 4, 39:
in partes alicujus,id. Agr. 7.—
II Trop. (postAug.).
(a) Act.:
Caesar dictator signis collatis quinquagies dimicavit, solus M. Marcellum transgressus, qui undequadragies dimicaverat,going beyond, surpassing, Plin. 7, 25, 25, § 92:
mensuram,to go beyond, exceed, id. 7, 49, 50, § 160:
juvenis necdum duodevicesimum transgressus annum,Vell. 2, 7, 2; Val. Max. 2, 6, 8:
alicujus viri mentionem,to pass over, omit, Vell. 2, 108, 2:
constantis amicitiae exemplum sine ullā ejus mentione,Val. Max. 4, 7, ext. 2:
utinam hercule possem quae deinde dicenda sunt, transgredi,App. Mag. 74, p. 321, 16.—
Esp., in eccl. Lat.: mandatum Dei,to transgress, Vulg. Matt. 15, 3.—
(b) Neutr., to pass over, proceed:
paulatim ab indecoris ad infesta transgrediebatur,Tac. A. 3, 66:
possumus et ad illos brevi deverticulo transgredi, quos, etc.,Val. Max. 8, 1, 5; so id. 4, 2 init.?*! transgressus, a, um, in a pass. sense:
transgresso Apennino,Liv. 10, 27, 1 (Madv. Apenninum).