vērĭtas — Lewis & Short
vērĭtas, ātis, f.verus,
I truth, truthfulness, verity; the true or real nature, reality (always abstract; cf.: verum, vera).
I In gen.:
veritas, per quam immutata ea, quae sunt aut ante fuerunt aut futura sunt, dicuntur,Cic. Inv. 2, 53, 162:
veritatem patefacere,id. Sull. 16, 45:
argumentatio ... in quā perspicuam omnibus veritatem continet adsumptio,id. Inv. 1, 36, 65:
veritatis cultores, fraudis inimici,id. Off. 1, 30, 109:
o magna vis veritatis, quae ... facile se per se ipsa defendat,id. Cael. 26, 63:
nescio quo modo verum est quod in Andriā (1, 1, 41) familiaris meus dicit: obsequium amicos, veritas odium parit ... veritatem aspernere,id. Lael. 24, 89:
nihil ad veritatem (loqui),id. ib. 25, 91:
in omni re vincit imitationem veritas,id. de Or. 3, 57, 215:
simplex ratio veritatis,id. ib. 1, 53, 229.—
II In partic.
1 Reality, real life, esp. of the likeness of life in works of art:
non intellegit Canachi signa rigidiora esse, quam ut imitentur veritatem,Cic. Brut. 18, 70:
ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur,id. Inv. 2, 1, 3:
oratores sunt veritatis ipsius actores,id. de Or. 3, 56, 214: haec tria genera exornationum perraro sumenda sunt, cum in veritate dicemus, in reality, i. e. in the forum, not for practice merely, Auct. Her. 4, 22, 32: vulgus ex veritate pauca, ex opinione multa aestimat, according to truth or reality, Cic. Rosc. Com. 10, 29:
salus omnium nostrum non veritate solum, sed etiam famā nititur,id. Q. Fr. 1, 2, 1, § 2:
res et veritas,id. de Or. 1, 17, 77:
exploranda est veritas,Phaedr. 3, 10, 5.—
2 Nature, the truth of nature:
sic enim se profecto res habet, ut numquam perfecte veritatem casus imitetur,Cic. Div. 1, 13, 23:
habere in se omnes numeros veritatis,id. ib.; cf.:
ut, quicquid accidat, id ex aeternā veritate causarumque continuatione fluxisse dicatis,id. N. D. 1, 20, 55.—
3 Consule veritatem, i. e. the etymology, = to\ e)/tumon, Cic. Or. 48, 159; so Quint. 1, 6, 32; 1, 7, 8.—
4 Of character, truth, rectitude, integrity:
in tuam fidem, veritatem, misericordiam confugit,Cic. Quint. 2, 10:
sint veritatis et virtutis magistri,id. Rep. 3, 3, 4:
spes obtinendae veritatis,id. Deiot. 2, 5:
judiciorum religionem veritatemque perfringere,id. Verr 1, 1, 3: si ad illam summam veritatem legitimum jus exegeris, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1:
rustica Veritas,truth, integrity, Mart. 10, 72, 11; cf. Plin. Pan. 84, 1.—
5 Plur. (rare):
veritates fortiter dicere,Gell. 18, 7, 4.