grātŭlor — Lewis & Short
grātŭlor, ātus, 1,
I v. dep. n. and a. [gratus].
I To manifest one's joy, i. e. to wish a person joy, to congratulate; or to rejoice (freq. and class.; cf. grator).—Constr., alicui, (alicui) de aliqua re or aliquid, quod, rarely in, pro aliqua re, aliqua re, alicui rei, an object-clause, or absol.:
unum illud nescio, gratulerne tibi, an timeam, etc.,Cic. Fam. 2, 5, 2; cf. id. ib. 2, 9, 1:
gratulor tibi, mi Balbe, vereque gratulor,id. ib. 6, 12, 1:
ipse mihi gratulatus sum,id. ib. 3, 11, 2:
sibi,Vell. 2, 104, 3; Plin. Ep. 5, 15, 6:
quod mihi de filia et de Crassipede gratularis, agnosco humanitatem tuam,Cic. Fam. 1, 7, 11; cf.:
quod mihi de nostro statu, etc., gratularis: minime miramur, etc.,id. ib. 1, 7, 7;
1, 7, 11: ego vero vehementer gratulor de judicio ambitus,id. ib. 3, 12, 1:
legatio de victoria gratulatum venit,Liv. 45, 13, 12:
Caesare interfecto M. Brutus Ciceronem nominatim exclamavit atque ei recuperatam libertatem est gratulatus,congratulated him on the restoration of liberty, Cic. Phil. 2, 12, 28; cf.:
ei voce maxima victoriam gratulatur,Cic. Verr. 1, 7, 19:
mihi gratulatus es illius diei celebritatem,id. Att. 5, 20, 1 (but cf. Krebs, Antibarb. p. 507):
Sejanum oppressum,Suet. Claud. 6:
Athenienses victoriam gratulabantur,Curt. 4, 8, 12:
civitates quae gratulatae illi sibique victoriam fuerant,Just. 8, 3 init.:
gratulor tibi pro amicitia nostra,Sall. J. 9, 2:
tibi pro opportunitate temporis gratulor, quod, etc.,Cic. Fam. 15, 14, 3; cf.:
tamen, quod abes, gratulor,id. ib. 2, 5, 1; 4, 14, 1; 13, 73, 1; id. Sest. 8, 20; Curt. 6, 7, 15; 8, 12, 17; Tac. H. 4, 64; Suet. Tib. 9:
tibi etiam in hoc gratulor,Cic. Planc. 37, 91; cf.:
qua in re tibi gratulor ita vehementer,id. Fam. 6, 11, 1:
temporibus nostris gratulare pro ingenio tali,Plin. Ep. 4, 27, 5: gratulor tibi affinitate viri mediusfidius optimi, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 13, 1:
vires ejus sibi accessisse gratulabatur,Just. 13, 5, 15; Val. Max. 3, 1, 2:
tota mihi mente tibique Gratulor, ingenium non latuisse tuum,Ov. Tr. 1, 9, 54; cf.:
ego me nunc denique natum Gratulor,congratulate myself, id. A. A. 3, 122:
ipse mihi gratulatus sum,Cic. Fam. 3, 11, 2:
gratulor victoriae suae,id. ib. 4, 8, 1:
felicitati tuae,id. ib. 9, 14, 7:
itaque inter se impii cives, quasi vicissent, gratulabantur,id. Phil. 12, 7, 18:
neque enim regio fuit ulla, ex qua non publice ad me venerint gratulatum,id. Pis. 22, 51:
laeto vultu gratulantes,id. Att. 8, 9, 2:
gratulatum satis suo nomine,Liv. 45, 14, 4:
cum gratulamur (in dicendo),Quint. 3, 4, 3:
Gratulantes ex sententia,id. 8, 5, 1:
gratulanti inter poenam,congratulating himself, Suet. Tib. 60:
elemento gratulor,Juv. 15, 86.—
II To give thanks, render thanks, to thank, esp. a deity, =grates, gratias agere (mostly ante-class.): Juppiter, tibi, summe, tandem male re gesta gratulor, Enn. ap. Non. 116, 30 (Trag. v. 242 Vahl.); cf.: eamus Jovi maximo gratulatum, Scip. Afric. ap. Gell. 4, 18, 3: gratulor divis, Afran. ap. Prisc. p. 804, and ap. Non. 116, 33:
deos gratulando obtundere,Ter. Heaut. 5, 1, 6: dis immortalibus, M. Cato ap. Cic. Fam. 15, 5, 2:
quapropter illi dolori gratulor,Quint. 6 praef. § 8 Spald.